Ağır Metallerle Kirlenmiş Toprakların İyileştirilmesinde Fitoremediasyon Yöntemi: Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Uygunluğu

Ağır metal kirliliği dünya çapında ciddi boyutlara gelmiş bir sorundur. Günümüz endüstriyel toplumunda, toksik kimyasallara ve metallere maruz kalmaktan kaçınmanın bir yolu bulunmamaktadır. Çevrenin önemli bir bölümü olan tarım toprakları bu olgunun bir parçasıdır. Toksik endüstriyel atıklar sıvı gübrelerle karışarak tarım arazilerine yayılabilmektedirler. Endüstriyel faaliyetler sonucunda çevrede oluşan bozulmaların giderilmesi için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin çoğunda ileri teknolojiler kullanılır, ve buda oldukça pahalı, geniş alanlara uygulanabilirliği de oldukça zor görünmektedir. Buna karşılık fitoremediasyon yöntemi, metal kirliliği sorunuyla mücadelede en çok tercih edilen seçeneklerden biri olup, sürdürülebilir, estetik ve çevre dostu bir teknik olarak tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanılması ideal bir aday olarak ortaya çıkmaktadır. Ülkemiz florası incelendiğinde uluslararası literatürde yararlanılan farklı familyalardan 38 adet hiperakümülatör türe rastlanmaktadır. Kekik (Thymus vulgaris L.), Adaçayı (Salvia officinalis), Karahindiba (Taraxacum officinale), Kantaron (Hypericum perforatum) gibi hiperakümülatör bitkiler ağır metalleri bünyelerinde tutup gaz formuna dönüştürerek doğaya saldıkları bilinmektedir. Bu derleme, ağır metallerle kirlenmiş toprakların iyileştirilmesi için tıbbi ve aromatik bitki kullanmanın yararlarını kısaca açıklamaktadır.

Environmental contamination with heavy metals is a serious growing problem throughout the world. In today’s industrial society, there is no way to avoid the exposure to toxic chemicals and metals. Agricultural lands, which are an important part of the environment, are a part of this phenomenon. Toxic industrial wastes can be mixed with liquid fertilizers and spread to agricultural lands. Various methods are used in order to eliminate environmental disturbances as a result of industrial activities. Most of these methods use advanced technologies, which seem to be quite expensive and difficult to apply to large areas. On the other hand, phytoremediation method is one of the most preferred options in combating metal pollution problem and it is an ideal candidate to use medicinal and aromatic plants as a sustainable, aesthetic and environment friendly technique. When it is investigated, it can be seen that the flora of our country consists of 38 hyperaccumulator plants from different families that are also mentioned in international literature. Hyperacumulator plants such as Thyme (Thymus vulgaris L.), Sage (Salvia officinalis), Dandelion (Taraxacum officinale), Centaury (Hypericum perforatum) are known to absorb heavy metals, releasing them into the atmosphere in the form of gas. This review briefly describes benefits of using medicinal and aromatic plants for the recovery of soils contaminated with heavy metals.