Kamu Özel Ortaklığı: Türkiye ve Diğer Ülkelerde Tarihi ve Uygulamalarının Karşılaştırılması

Kamu özel ortaklığı, kamu projelerinin finansmanı için kullanılan sözleşme temelli bir örgütlenmedir. Öngörülen maliyetin, riskin ve menfaatlerin kamu idaresi ile özel yatırımcı arasında paylaşımına dayanır. Kamu özel ortaklıkları yatırımın görece büyük olduğu, geniş kapsamlı ve büyük projelerde kullanılır. Bu nedenle daha çok sağlık, enerji, eğitim, ulaşım gibi sektörlerdeki altyapı yatırımlarında uygulanmaktadır. Kamu özel ortaklığı, İngiltere ve ABD’de yoğun olarak kullanılmakla birlikte; İrlanda, İspanya Portekiz ve Hollanda gibi ülkelerde de kamu yatırımlarının gerçekleştirilebilmesi açısından finansman sorununa bir çözüm olarak sunulmuştur. Türkiye’de ise 1990 yılından itibaren kamu özel ortaklığı uygulamaları görülmeye başlanmış olup, günümüze kadar, 164 tanesi halen inşaat veya işletme aşamasında 170 kamu özel ortaklığı projesi uygulanmıştır. Çalışma kapsamında öncelikle, literatür taraması yöntemi ile, kamu özel ortaklığı modelinin ortaya çıkışı araştırılmış, sonrasında yaygın kullanımda olduğu İngiltere ve A.B.D. başta olmak üzere dünyadaki gelişimi incelenmiştir. Takiben Türkiye’de uygulamaya başlanması süreci ve gelişimi irdelenmiştir. Son olarak Türkiye’deki ve bir takım gelişmiş ülkelerdeki uygulama koşulları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın kamu özel ortaklığı konusunda çalışan akademisyenlere ve sektörde bu konuyla ilgilenen kişi, kurum ve kuruluşlara bilgi sağlaması, konuyla ilgili derinlemesine çalışma yürüteceklere ışık tutması hedeflenmektedir.  

Public private partnership is a contract-based organization for the financing of public projects. It is based on sharing of the expected cost, risk and benefits between the public administration and the private investor. Public private partnerships are used in large-scale and complex projects where investment is relatively high, therefore preferred for infrastructure investments in sectors such as health, energy, education and transportation. Although used extensively in the UK and the US, it is also presented as a solution to financing problem of public investments in countries such as Ireland, Spain, Portugal and the Netherlands. Public private partnership applications have been used in Turkey since 1990, and 170 public private partnership projects have been implemented to date, 164 of which are under construction or in the operation phase. This study, using literature review, determines the creation of public private partnership model, and examines its progress around the world, especially in the U.K. and the U.S. Following, its first use in Turkey and progress is reviewed. Finally, its application in Turkey and some other countries are compared. The study aims to provide an informative resource for academics focusing on the subject and professionals as well as companies who wish to gain further knowledge about the subject, shed light for those who wish to perform deeper studies.