Türkiye için Güneşlenme Süresinin Mekansal Analizi

Güneşlenme süresi, çok sayıda uygulama için temel veridir. Esas olarak güneş enerjisi tahmininde kullanılmaktadır, ancak aynı zamanda özellikle iklim tabanlı uygulamalar için önemli bir veri kaynağıdır. Bu nedenle, güneşlenme süresinin mekansal ve zamansal değişkenliğinin bilinmesi çok önemlidir. Güneşlenme süresi uzun zamandan beri meteoroloji istasyonlarında helyograflar (Campbell-Stokes ve Jordan helyografları, Türkiye’de Campbell-Stokes kullanılır) ile ölçülür. İstasyon olmayan alanlarda veya yer istasyonlarından uzak bölgelerde ölçümler yapılamadığından, bu bölgeler için güneşlenme süresinin belirlenmesi sadece tahmin ile yapılabilir. Tahminleri yapmak için interpolasyon teknikleri kullanılır. Ara değer tahmini olarak da adlandırılan interpolasyon, komşuluklarda bilinen noktaların değerlerini kullanarak bilinmeyen noktaların değerlerini bulmak için kullanılır. Bu çalışmada klimatolojik uygulamalarda yaygın olarak tercih edilen ve kullanılan, ordinary kriging olarak adlandırılan mekansal analiz tekniği kullanılmıştır. Son derece güvenilir olan bu yöntem, birçok veri dizisi için önerilmektedir. Bu yöntemle tahmin yapılırken, ölçülen değerlerin doğrusal kombinasyonu kullanılır. Bu çalışmanın amacı, güneşlenme süresinin alansal değişkenliğini belirlemektir. Meteorolojik veri aylık, mevsimsel ve yıllık olarak 1960-2010 dönemi için düzenlenmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) görüntüleme programı kullanılarak mevsimsel ve yıllık güneşlenme süresi haritaları elde edilmiştir. Sonuçlar, enlemin güneşlenme süresinin mekansal dağılımı üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Güneşlenme süresi Türkiye’nin güney bölgelerinden kuzey bölgelerine doğru azalmaktadır. Meteorolojik parametrelerin güneşlenme süresini etkilediği birçok çalışma yapılmıştır. Bununla birlikte hava kirleticileri de güneşlenme süresi değişimlerini etkileyebilir, çünlü hava kirleticileri bulutluluk, bağıl nem, atmosferik basınç, yağış miktarı ve rüzgar hızı gibi bazı iklim parametreleriyle ilişkilidir.  

Sunshine duration is fundamental data for numerous applications. It is primarily used in solar energy forecasting, but it is also an important data source, especially for climate-based applications. Therefore, knowing the spatial and temporal variability of sunshine duration is crucial. Sunshine duration has long been measured at meteorological stations using heliographs (Campbell-Stokes and Jordan heliographs; Campbell-Stokes is used in Turkey). Since measurements cannot be made in areas without stations or in regions far from ground stations, determining sunshine duration for these regions can only be done by estimation. Interpolation techniques are used to make estimations. Interpolation, also called intermediate value estimation, is used to find the values ​​of unknown points using the values ​​of known points in the neighborhood. In this study, the spatial analysis technique called ordinary kriging, which is widely preferred and used in climatological applications, was used. This highly reliable method is recommended for many data sets. This method uses a linear combination of measured values ​​for estimation. The aim of this study is to determine the spatial variability of sunshine duration. Meteorological data was organized monthly, seasonally, and annually for the period 1960-2010. Seasonal and annual sunshine duration maps were obtained using a Geographic Information Systems (GIS) visualization program. The results show that latitude has an effect on the spatial distribution of sunshine duration. Sunshine duration decreases from the southern regions to the northern regions of Turkey. Many studies have been conducted on how meteorological parameters affect sunshine duration. However, air pollutants can also affect variations in sunshine duration, because air pollutants are related to some climate parameters such as cloud cover, relative humidity, atmospheric pressure, precipitation amount, and wind speed.