Göynük’te Mekansal Aşinalık ve Kentsel Okunabilirlik İlişkisi

İnsan çevre ilişkisini sorgulayan okunabilirlik kavramı, insanın mekanda kendi pozisyonunu konumlandırabilme, mekanda yol bulabilme ve mekana dair imge oluşturabilmesi olarak tanımlanmaktadır. Kentsel mekan ela alındığında kentin nesnel özellikleri okunabilirlik üzerinde etkili olduğu gibi, kent bir özne tarafından deneyimlendiği için öznel etkenler de okunabilirliğe etki etmektedir. Bu çalışma özelinde bireyler açısından aşinalığın okunabilirlik üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu inceleme kentteki öznel ve nesnel işaret öğeleri üzerinden yapılmıştır. Çalışma kentin mimari dokusunun korunması, topoğrafyanın mekansal çeşitliliğe el vermesi ve ölçek olarak algılanabilir düzeyde olması açısından Bolu’nun Göynük ilçesinde yapılmıştır. Çalışmanın iki temel tekniği bulunmaktadır. İlk olarak, Göynük’teki işaret öğelerinin her biri literatürdeki tanımlara göre değerlendirilmiş ve nesnellik puanı verilmiştir. İkincil olarak ise, aşinalığı ölçmek için mekana gelen turistler ve Göynük’ün yerel kullanıcıları ile anket yapılmıştır. Aşinalığın mekansal okunabilirliğe etkisinin sorgulandığı çalışmada, turistler ve yerel kullanıcıların anket yanıtları karşılaştırılmıştır. Ayrıca turistler açısından ziyaret öncesi bilgi edinme faktörünün mekansal okunabilirliğe etkisi incelenmiştir. Alan çalışmasından elde edilen birincil sonuç, kentin okunabilirlik düzeyinin yerel kullanıcılar için turistlere göre daha yüksek çıkmasıdır. Dolayısıyla aşinalığın mekansal okunabilirliğe pozitif etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Ek olarak, ziyaret öncesi bilgi edinme faktörü arttıkça mekansal okunabilirliğin arttığı görülmüştür.

The concept of readability, which questions the human-environment relationship, is defined as a person's ability to position themselves in a space, find their way around it, and form an image of the space. When considering urban space, objective characteristics of the city influence readability, but subjective factors also affect it because the city is experienced by a subject. This study specifically aims to examine familiarity from the perspective of individuals through the lens of readability. This examination is conducted through subjective and objective sign elements in the city. The study was conducted in Göynük district of Bolu, due to the preservation of the city's architectural fabric, the topography's suitability for spatial diversity, and its perceptible scale. The study employs two main techniques. First, each sign element in Göynük was evaluated according to definitions in the literature and given an objectivity score. Second, a survey was conducted with tourists visiting the area and local users of Göynük to measure familiarity. This study, which investigated the effect of familiarity on spatial readability, compared survey responses from tourists and local users. Additionally, the impact of pre-visit information gathering on spatial readability was examined from the perspective of tourists. The primary finding from the field study was that the city's readability level was higher for local users than for tourists. Therefore, it was concluded that familiarity has a positive effect on spatial readability. Furthermore, it was observed that spatial readability increased as the pre-visit information gathering factor increased.