Kentsel Alanlarda Barınma Sorunları ve Çözüm Arayışı

Kentsel yerleşme alanlarındaki gelişmelere paralel olarak artan barınma alanı talebi, toplumun sosyo ekonomik yapısı bağlamında farklı karşılık bulmaktadır.  Özellikle kentlere yoğun göçün yaşandığı dönemlerde, dar gelirli insanlar, kendi olanakları ile barınma sorununa çözüm aramışlardır. Gecekondu ve hisseli parsel kavramları belirtilen barınma taleplerine bağlı olarak ortaya çıkmıştır. Gecekondular; Mülkiyeti kendilerinde olmayan (daha çok devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan) arsa ve arazilerde yapılmıştır. Hisseli parseller; büyük tarla ve arazilerin çok sayıda hisseye bölünerek satılması ve resmi kayıt olmadan basit krokilerle hisselendirilmesi sonucu oluşmuştur. Gerek gecekondu gerekse hisseli parsel alanlarında;  yapılar kamu denetiminden geçmemiştir, imar planı yoktur ya da mer’i plana aykırıdır. Her iki durumda gerçekleşen mahalleler, sosyal-kültürel-teknik altyapıdan yoksun, yaşam kalitesi düşük bölgelerdir. Oysa ulaşım, eğitim, sağlık, rekreasyon vb sosyal-kültürel-teknik altyapı, barınma alanlarının temel ihtiyaçlarıdır. Gecekondu Kanunu, İmar Affı Kanunu,  kentsel dönüşüm, imar barışına ilişkin yasalar, yerleşme alanlarında planlı gelişmenin sağlanabilmesi, çevre koşullarının iyileştirilmesi amacı ile ortaya çıkmıştır. İlgili yasalar, yerleşme sorunlarına  kısmen çözüm üretmiştir. Diğer taraftan yasa uygulamaları, beraberinde başka sorunları da gündeme getirmiştir. Çalışmanın amacı birbirinden farklı olan gecekondu ve hisseli parsellerde gelişme kavramına açıklık getirmek, yasal olmayan yapılaşma taleplerinin nedenlerine değinmektir. Sorunlar, neden sonuç ilişkileri ile ele alınmış, sorunu çözmek amacı ile çıkarılan yasa uygulamaları irdelenmiştir. Barınma sorunlarına çözüm arayışı, toplum sosyo kültürel ve sosyo ekonomik yapısına bütüncül yaklaşım gerektirmektedir. Bu bağlamda, sosyo ekonomik ve fiziki planların bölgesel ölçekte ele alınmasının önemi vurgulanmıştır.

The increasing demand for shelter in parallel with the developments in the urban settlement areas has different responses in the context of socio-economic structure of the society. The concepts of shanty and shared parcels have emerged depending on the housing demands mentioned. Slums; It was built on land and land that was not owned by them (mostly under the rule and disposition of the state). Share parcel areas; large fields and plots were divided into a large number of shares and sold without formal registration. Both in slum and share parcel areas; structures have not undergone public inspection, there is no zoning plan or contrary to the central plan. In both cases, neighborhoods are regions with low quality of life, lacking social-cultural-technical infrastructure. The Law on Slums, Zoning Amnesty Law, urban transformation, zoning peace laws, settlement areas have been developed with the aim of achieving planned development and improving environmental conditions. The relevant laws have partly provided solutions to settlement problems. On the other hand, the law applications brought along other problems. The aim of the study is to mention the reasons of the illegal construction demands and the law applications issued for the purpose of sanitation and to focus on the means of implementation. Problems are discussed with cause and effect relationships. Laws should include provisions that allow for the creation of sufficient land reserves to facilitate healthy living environments and facilitate plan implementation. Laws and means of implementation are addressed in this context.