Oyun İçinde Oyun Oynayan Kadınların Psikolojik Motivasyonu: Toplum

Günümüz oyun yazarlarından Ali Cüneyd Kılcıoğlu'nun incelenen kadın oyunları -yer yer temsiliyeti kullansa da- klasik dramatik yapıyı bozan, daha çok anlatı ekseninde şekillenen oyunlardır. Kılcıoğlu'nun kurduğu anlatı düzeninde -anlatının tabiatı gereği- iki ayrı dünyadan bahsetmek mümkündür: anlatıcının dünyası ve anlatının dünyası. Anlatıcının dünyası yani oyuncunun dünyası, ‘şimdi ve burada’ geçmektedir. Anlatının dünyası yani rol kişisinin dünyası ise, ‘o zaman ve orada’da geçmektedir. ‘Şimdi ve burada’; oyuncunun uzamı, ‘o zaman ve orada’ ise; rol kişisinin uzamıdır. Oyuncu bir oyunda sadece bir rol kişisini canlandırıyorsa, rol kişisinin ‘o zaman ve orada’sını kendi zamanına bir diğer ifadeyle ‘şimdi ve burada’sına taşır. Yani, tek bir uzam değiştirir. Bir oyuncu oyunda birden çok rol kişisini canlandırırsa birden çok uzam değiştirir. Oyun kişisinin değiştirdiği iki uzam arasında teatral olan oluşur. Teorisyen, yazar Josette Féral, teatral olanı öznenin durmak bilmeyen yersizleşmesi ve özne alanının merkezsizleştirilmesi olarak tanımlar. Burada özne diye bahsedilen oyuncu olarak düşünülebilir. Oyuncu bir rol kişisinden diğerine geçerken, kendi şimdisinden rol kişisinin zamanına geçer. Oyun içinde oyun olarak da tanımlanabilecek bu durum, Kılcıoğlu oyunlarının biçimsel özelliğidir. Bildiri, bu biçimin /geçişin sebeplerini bir diğer ifadeyle oyunlardaki teatralliği, yazarın seçilen oyunları üzerinden anlamaya çalışacaktır. Analiz edilmek için seçilen oyunlarda kadınlar rolden role girerler. Bildiride bu durumun yani oyunlardaki teatralliğin sebebini -ilk elden bakıldığında-, Foucault’nun özneyi iktidarın inşa ettiği söylemiyle açıklamak mümkündür. Bu tespit biraz inceltilirse, bir diğer yaklaşıma ulaşılabilir. Sosyolog Vehbi Bayhan, bedenin hem fiziksel ve fenomenolojik bakımdan bireysel bir yaratım hem de toplumsal ve kültürel bir üretim olduğunu söyler. Bildiri Kılcıoğlu’nun –seçilen- oyunlarında teatralliğin; oyun içinde oyun oynayan rol kişilerinin bunu yapma motivasyonlarını kişinin toplumsal ve kültürel yönden inşası özelinde inceleyecektir ve nihayetinden bu durumun teatral olduğunu iddia edecektir.

The women's plays examined by contemporary playwright Ali Cüneyd Kılcıoğlu – although they sometimes utilize representation – are plays that disrupt the classical dramatic structure and are shaped more around the narrative axis. In the narrative structure established by Kılcıoğlu – due to the nature of the narrative – it is possible to speak of two separate worlds: the narrator's world and the narrative's world. The narrator's world, that is, the actor's world, takes place 'here and now'. The narrative's world, that is, the character's world, takes place 'there and then'. 'Here and now' is the actor's space, and 'there and then' is the character's space. If an actor portrays only one character in a play, they transfer the character's 'there and then' to their own time, or in other words, their 'here and now'. That is, they change only one space. If an actor portrays more than one character in a play, they change multiple spaces. The theatrical element is created between the two spaces the character changes. Theorist and writer Josette Féral defines the theatrical as the relentless displacement of the subject and the decentralization of the subject's field. Here, the subject can be thought of as the actor. As the actor moves from one role to another, they shift from their own present to the time of the role. This situation, which can also be described as a play within a play, is a formal characteristic of Kılcıoğlu's plays. This paper will attempt to understand the reasons for this form/transition, in other words, the theatricality in the plays, through the selected plays of the author. In the plays selected for analysis, women move from role to role. In the paper, the reason for this situation, that is, the theatricality in the plays, can be explained – at first glance – by Foucault's discourse that the subject is constructed by power. If this observation is refined somewhat, another approach can be reached. Sociologist Vehbi Bayhan states that the body is both an individual creation in physical and phenomenological terms, and also a social and cultural production. The paper will examine the theatricality in Kılcıoğlu's –selected– plays; The study will examine the motivations behind the role-playing characters engaging in a game within a game, focusing on the social and cultural construction of the individual, and ultimately argue that this situation is theatrical.