MATRAH AŞINDIRMA VE KAR AKTARIMI YOLUYLA VERGİ GELİRLERİNİN AZALTILMASI VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ YOLUYLA ALINAN ÖNLEMLER

Sermaye hareketleri önündeki engellerin önemli ölçüde kalkmasıyla birlikte çok uluslu şirketler de yaygınlaşmış ve ulusal şirketlerle rekabet ederek ekonomik hayatın önemli unsurları haline gelmişlerdir. Özellikle çok uluslu şirketler, elde ettikleri kârlar üzerinden daha düşük vergi ödemek için çeşitli yöntemler geliştirmişlerdir. Bu şirketler; ülkelerin vergi mevzuatlarının ve önceliklerinin farklı olması, yatırımları ülkelerine çekmek için birbirleri ile rekabet içinde olması, şirket yapılarının ve işlemlerin karmaşık olması gibi durumlardan faydalanarak, kârlarını vergi oranlarının düşük olduğu ülkelere aktararak ya düşük vergi ödemekte ya da hiç vergi ödememektedirler. Bu durum birçok ülke için önemli vergi kayıplarına neden olmaktadır. Şirketler tarafından yapılan bu vergi planlamaları karşısında uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi ve böylece vergi kayıplarının azaltılması amacıyla 2013 yılında Saint Petersburg’daki G20 Liderler zirvesinde “Matrahın Aşındırılması ve Kar Kaydırma (Base Erosion and Profit Shifting-BEPS)” eylem planı kabul edilmiştir. Bu eylem planı 15 eylemden oluşmakta ve iki yıl içerisinde ülkelerin vergi mevzuatlarını uyumlaştırması ile vergi kayıplarının önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada çok uluslu şirketlerin hangi yöntemlerle matrah aşındırma yoluna gittikleri ve ortaya çıkan vergi kayıplarını önlemek için ne tür önlemler alındığı tartışılmıştır.  

With the significant removal of barriers to capital movement, multinational corporations have become widespread and have become important elements of economic life, competing with national companies. Multinational corporations, in particular, have developed various methods to pay lower taxes on their profits. These corporations take advantage of factors such as the differing tax regulations and priorities of countries, competition among themselves to attract investments, and the complexity of corporate structures and operations, by shifting their profits to countries with low tax rates, thus paying either low taxes or no taxes at all. This situation leads to significant tax losses for many countries. In response to these tax planning practices by companies, the “Base Erosion and Profit Shifting (BEPS)” action plan was adopted at the G20 Leaders Summit in Saint Petersburg in 2013 to improve international cooperation and thus reduce tax losses. This action plan consists of 15 actions and aims to prevent tax losses by harmonizing the tax legislation of countries within two years. This study discusses the methods by which multinational companies engage in base erosion and the measures taken to prevent the resulting tax losses.