Selçuklu Döneminde Anadolu Kentleri ve Kent Mimarisi

Bu çalışmada Selçuklu döneminde Anadolu yerleşimlerinin kentleşme süreci ve bunun fiziksel yapıya nasıl yansıdığı kentsel mimari ile ilişkili olarak çözümlenmektedir. Selçuklu kentlerinin tekrar eden temel mekânsal öğeleri, kent formunun dönüştürücü bileşenleri olarak irdelenmektedir. Bu kapsamda Selçuklu kentleri; kent sınırları ve kent formuyla ilişkili surlar, yerleşimdeki odaklar olarak Ulu Cami ve civarında ticari birimlerle gelişen kent merkezi, anıtsal kamusal yapılar ve etrafında gelişen alternatif alt merkezler, kent içinde ve sınırlarında ticari bölgelerin gelişimi, yerleşim dokusu ve çıkmaz sokak düzeni, kentin alt bölümleri olarak mahallelerin biçimlenmesi ve birbirlerine göre ve kent içindeki konumları bakımından değerlendirilmektedir. Fetihten Selçuklu hâkimiyetinin sonuna kadar devam eden süreçte Anadolu kentlerinin mimari üzerinden mekânsal dönüşümlerini sorgularken bizzat kentler, kentlerin betimlemelerini içeren yazılı ve görsel tarihi belgeler ve Selçuklu kentleri üzerine yapılmış araştırmalar yararlanılan kaynaklardır.

This study analyzes the urbanization process of Anatolian settlements during the Seljuk period and how this was reflected in their physical structure, in relation to urban architecture. The recurring fundamental spatial elements of Seljuk cities are examined as transformative components of the city form. In this context, Seljuk cities are evaluated in terms of city boundaries and city form, the city center developing around the Great Mosque and its commercial units, monumental public structures and alternative sub-centers developing around them, the development of commercial areas within and on the city's borders, the settlement pattern and cul-de-sac layout, the formation of neighborhoods as sub-divisions of the city, and their relative and internal locations. While questioning the spatial transformations of Anatolian cities through architecture in the period from the conquest to the end of Seljuk rule, the sources used include the cities themselves, written and visual historical documents containing descriptions of the cities, and research conducted on Seljuk cities.